Vermeer

Er zijn veel theorieën over wat de jonge Caspar van Wittel gezien kan hebben van de Nederlandse schilderkunst en wat hem mogelijk geïnspireerd kan hebben om zich later in Rome toe te leggen op het genre van stadsgezichten. Laten we het er voorlopig maar op houden dat de meningen hierover verdeeld zijn.

Waar ik erg blij mee ben is dat in de tentoonstelling Gezicht op Hoorn van Hendrick Vroom is opgenomen. Het was mijn eigen ontdekking dat de jonge Caspar dit werk zeker gezien moet hebben toen hij met zijn leermeester Mattias Withoos naar Hoorn vluchtte in 1672. Toen ik dit prachtige schilderij voor het eerst zag in het Westfries Museum in Hoorn was het voor mij meteen duidelijk dat Caspar hierdoor gestimuleerd moet zijn geweest in zijn eigen (latere) werk. De lucht, de horizon, de details in de architectuur en schepen, het gezicht op de stad… (Zie hierover ook mijn eerdere blog “Hendrick Vroom”.)

Wat in het verleden ook wel eens is geopperd, is dat Caspar in zijn jonge jaren in Nederland ook Gezicht op Delft van Johannes Vermeer moet hebben gezien:Vermeer-view-of-delft

Dat zou ik niet durven beweren, hiervoor ontbreekt elk bewijs, maar dat biedt me bij deze wel de gelegenheid iets te delen inzake Vermeer. Google Arts & Culture heeft namelijk in samenwerking met het Mauritshuis in Den Haag afgelopen december een website gelanceerd waar alle 36 schilderijen van Vermeer in hoge resolutie te bewonderen zijn. Hiervoor hebben ze samengewerkt met alle museale instellingen die een Vermeer in hun collectie hebben, zowel hier in Europa als in de Verenigde Staten. Naast de schilderijen is er ook veel (extra) informatie te vinden dus zeker de moeite waard om een een kijkje te nemen. De site heet “Meet Vermeer” en is gratis (!) te gebruiken:

https://artsandculture.google.com/project/vermeer

 

Villa Aldobrandini

Gisteren heb ik kort gesproken over het gezicht op Villa Aldobrandini in Frascati naar aanleiding van de veiling bij Sotheby’s in New York. Vandaag daar nog iets meer over.

758n10006_b2vsx_02ingezoomd

 

Op de gebouwen aan de linkerkant heeft Van Wittel de veduta ondertekend met zijn initialen: G.V.W.

 

 

 

 

De monumentale Villa Aldobrandini werd in 1550 gebouwd in opdracht van de familie (de naam zegt het al) Aldobrandini. Toen Ippolito Aldobrandini (1536-1605) in 1592 werd verkozen tot paus Clemens VIII moest hij iets doen met de villa om het in bezit van de familie te kunnen houden. Daarom schonk hij de villa in 1598 aan zijn neef, kardinaal Pietro Aldobrandini (1571-1621). Dit als beloning voor bewezen diensten, de kardinaal had onderhandeld met Frankrijk met een vredesverdrag tot gevolg en had er voor gezorgd dat de pauselijke staten Ferrara konden annexeren.

Aldobrandini gaf de Romeinse architect Giacomo della Porta (1532-1602) opdracht om de villa om te bouwen tot geschikte accommodatie, niet alleen om de kardinaal te huisvesten maar natuurlijk ook als locatie voor de paus om zich te ‘verpozen’. Toen Della Porta overleed was alleen de kern van het gebouw gereed. De daaropvolgende 20 jaar werd er nog verder gewerkt aan de villa zelf en aan de tuin, onder leiding van Carlo Maderno (1556-1629). Een bekend onderdeel van de tuin is het Teatro delle Acque (oftewel het Watertheater), ontworpen door Carlo Maderno en Orazio Olivieri. Om water naar de tuin en het Watertheater te krijgen werd er een aquaduct aangelegd van 8 kilometer lang. (Een deel van de tuin en het Watertheater raakte helaas zwaar beschadigd bij bombardementen tijdens de 2e wereldoorlog.)

In 1693 werd de villa in gebruik genomen door prins Giovanni Battista Pamphili (1648-1709) en de villa bleef in bezit van de familie Pamphili vanaf 1681 (na de dood van Olimpia Aldobrandini Pamphili, ja daar heb je haar weer!) tot aan 1763. Toen Van Wittel dit schilderde was de villa dus in het bezit van de Pamphili’s. En dat doet ons natuurlijk weer denken aan de prachtige Piazza Navona waar alle bouwwerken op staan waar de familie opdracht voor gaf.

Randprogramma tentoonstelling

Er zijn ontzettend veel leuke dingen te zien en te beleven in Amersfoort rondom de tentoonstelling Maestro Van Wittel.

Er is een Italiaans filmprogramma in filmtheater De Lieve Vrouw onder de noemer Viva Italia:

https://lievevrouw.nl/producties/?pagenr=1&itemperset=20&normalgenrecode=viva_italia&sorttype=eventlist&prodtype=NO_ProgramType&fbclid=IwAR2zyYq1OLOASs7ocdIOHdPE3Ho7SaA5Y4vH_uzcZ3pjg9BChZo78bBv7JA

Hier is onder andere de film te zien van Jan Snoerwang en Albert Boersma over het leven van Caspar van Wittel. Een verkorte versie hiervan is te zien in de tentoonstelling maar de lange versie wordt ook meermaals vertoond.

De stichting Vrienden van Caspar van Wittel organiseert daarnaast o.a. ook een concert met muziek uit de tijd van Van Wittel. Kijk voor de gehele agenda op hun website:

http://www.vanvitelli.nl

Natuurlijk heeft ook Kunsthal KAdE zelf een uitgebreid activiteitenprogramma met voor elk wat wils (instaprondleidingen, colleges voor kinderen, lezingen, etc.):

https://www.kunsthalkade.nl/nl/nu-en-verwacht/activiteiten

Mochten jullie een of meer activiteiten gaan bijwonen, alvast veel plezier!!

 

Sotheby’s Old Master Drawings 30-01-2019

 

Vanochtend startte om 10.00 in New York de Old Master Drawings Sale, vier uur vanmiddag onze tijd. Alle aandacht ging natuurlijk uit naar de stukken die geveild zouden worden die afkomstig waren uit de “former Dutch royal collection” (in de woorden van de veilingmeester) en dan in het bijzonder naar de tekening van Rubens waar nogal veel over te doen was de afgelopen tijd. Het ging in totaal (als ik goed heb meegeteld) om zeven stukken die ooit zijn aangekocht in 1838 door de toenmalige prins Willem van Oranje, de latere koning Willem II (1792-1849). De Rubens bracht meer dan 7 miljoen euro op en zelfs met de veilingkosten van 15% houdt prinses Christina daar nog een aardig bedrag aan over. Sterker nog, in het eerste deel van de veiling gingen er drie veilingstukken onder de hamer die samen voor ruim 9 miljoen werden afgehamerd dus minus de kosten was de prinses in dat halfuurtje bijna 8 miljoen rijker!

Een van deze zeven stukken was een schets van de Slag om Anghiari naar een beroemde tekening van Leonardo da Vinci:

http://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2018/old-master-drawings-n10006/lot.10.html

De schets is onder kunsthistorici erg bekend omdat het een afbeelding is van een werk van Da Vinci dat verloren is gegaan maar waarvan gedacht wordt dat dit nog steeds te vinden is onder schilderingen in de Hal van de 500 in Palazzo Vecchio in Florence. Voor wie dit interessant vindt: er is een Italiaanse kunsthistoricus, Maurizio Seracini, die geprobeerd heeft dit werk terug te vinden en hij heeft hierover en over andere ‘ontdekkingen’ een erg leuke TED-Talk gehouden, een van mijn favoriete TED-Talks:

(Voor degenen die het met Italiaans accent uitgesproken Engels niet prettig te volgen vinden (hoezo eigenlijk niet?! 😉 ), is het filmpje ook te bekijken met Nederlandse ondertiteling.)

Hoe interessant ook, dat was natuurlijk niet de reden waarom ik de veiling volgde vanmiddag. Er gingen in dezelfde veiling ook twee Van Wittel onder de hamer, een tempera van de Villa Aldobrandini in Frascati (lot 37) en een ontwerptekening (herkenbaar aan het rasterpatroon over de tekening heen) van het gezicht op Isola Bella op Lago Maggiore (lot 92).

De eerste was getaxeerd op 80.000-120.000 USD maar werd afgehamerd op 75.000 USD en dus niet verkocht:

sotheby 30-01-2019 lot 37http://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2018/old-master-drawings-n10006/lot.37.html

De tweede werd ook gepasseerd, de schatting was 12.000-18.000 USD maar deze kwam niet verder dan 11.000 USD:

sotheby 30-01-2019 (lot 92)http://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2018/old-master-drawings-n10006/lot.92.html

Het eerste werk is erg leuk maar zo te een niet in de allerbeste conditie. De tweede vond ik juist leuk om te zien omdat er momenteel in de tentoonstelling een heel mooi geschilderd gezicht op Borromeïsche Eilanden te zien is (afkomstig van Robilant + Voena):

robilant + voena isola bella

 

De tentoonstelling is open!

Afgelopen vrijdag was de opening van de tentoonstelling in Kunsthal KAdE en dat ging niet ongemerkt voorbij! In Trouw, AD (de Amersfoortse editie), NRC en het Parool verschenen artikelen, hieronder een link naar het artikel in het AD:

https://www.ad.nl/amersfoort/groots-eerbetoon-aan-amersfoortse-schilder-caspar-van-wittel-in-kunsthal-kade~aa5fd70a/

In de tentoonstelling zijn zo’n 75 werken te zien van Van Wittel, schilderijen en gouaches maar ook tekeningen. Dat is een hoog aantal dus er is veel te zien en te bewonderen! Juist de combinatie in deze tentoonstelling van de geschilderde werken met de getekende ontwerpen en schetsen is mijns inziens heel waardevol omdat je de kunstenaar Van Wittel hier zo goed door leert kennen. De tekeningen waren oorspronkelijk natuurlijk niet bedoeld om op deze manier gezien te worden maar het geeft een heel goed beeld van de werkwijze van Van Wittel en de manier waarop hij zijn vedute ‘componeerde’. De vele werken geven daarnaast ook een goed idee van het leven van Van Wittel, omdat alle (grotere) steden waar hij gewerkt en gewoond heeft, vertegenwoordigd zijn.

Voor wie gaat kijken: heel veel plezier en geniet er van!!

museum tijdschrift

Voor wie het leuk vindt, in het nieuwste nummer van het museum tijdschrift staat een artikel over Caspar van Wittel.

Het is een aardig artikel maar toen ik het las was ik wel wat verbaasd: een aantal zinnen lijken wel rechtstreeks overgenomen uit mijn tekst voor de tentoonstellingscatalogus! Zullen we het er dan maar op houden dat het beste een leuk geschreven artikel is? 😉